Bel Fıtığı

✦ Tam kapalı bel fıtığı ameliyatı

Bel bölgesi omurları arasında yer alan disk adlı yapının yer değiştirmesi sonucu ortaya çıkan ağrılı durumların tümü bel fıtığı olarak tanımlanır. Bel fıtığı, disklerin içinde yer alan jöle kıvamındaki maddenin omuriliğe ve/veya sinir köklerine baskı yapmasıdır. Bu baskı sonucu bel ağrısı, bacak ağrısı ve bacakta güçsüzlük gibi bel fıtığı belirtileri ortaya çıkar. İlaç tedavisi ve çeşitli fizik tedavi uygulamaları ile azalmayan ağrılar, his kaybı, idrar veya gaita kaçırma gibi belirtiler söz konusu ise bel fıtığı ameliyatı önerilir.

EMOT Plus Omurga Sağlığı Merkezi‘nde bel fıtığı tanı koyma ve tedavi süreci bütüncül bir yaklaşımla, zaman ve maddi kayıplara yol açmaksızın, tek çatı altında uygulanır. Uzman doktorlar, hastanın şikayetlerini dinler, fiziki muayeneyi gerçekleştirir. Fiziki muayeneden sonra yüksek çözünürlüklü görüntüleme teknolojileri ve tanı cihazlarıyla fıtıktan etkilenen bölge tespit edilir. EMOT ve EMOT Plus Hastaneleri’nde tedavi, Omurga Sağlığı Merkezi‘nde bulunan beyin cerrahisi, ortopedi ve fizik tedavi uzmanlarının ortak görüşü ile belirlenir.

Bel Fıtığı Nedir?

Omurga “omur” adı verilen birbirine bağlı kemik dizininden oluşur. Disk ise, bir omuru diğerine bağlayan güçlü bağ dokulardan oluşan ve iki omur gövdesinin arasında kauçuk yumuşaklığındaki destek dokulardır. Diskler omurganın her yöne hareketliliğini sağlar. Aynı zamanda her disk bir amortisör gibi gelen darbeleri de emer. Disk omurilik ve sinir köklerinin hemen önünde yerleşmiştir. Bu yerleşim disk hastalıklarındaki belirtilerin ana nedenidir. Disk kauçuk kıvamında bir halka ve içinde jöle kıvamında çekirdekten oluşur. İnsanlara yaş aldıkça diskin merkezi sıvı içeriğini kaybeder. Bu nedenle disk şok emme açısından daha az etkili hale gelir. Bel fıtığı, halkanın kırılarak içindeki jöle kıvamındaki maddenin omuriliğe ve/veya sinir köklerine baskı yapmasına denir.

Bel Fıtığı Tanı ve Teşhisi 

Bel fıtığı teşhisi öncelikle doktorlar tarafından hastanın şikayetlerinin dinlenmesi ile başlar. Eğer hastada bel fıtığı belirtileri görülürse hekim tarafından detaylı bir anamnez alınmasının ardından tanı aşamasına geçilir. Fiziki muayene sırasında ise refleksler, kas gücü ve sinir fonksiyonları değerlendirilir. 

Fiziki muayeneden sonra ise yüksek çözünürlüklü görüntüleme teknolojileri ve tanı cihazlarıyla fıtıktan etkilenen bölge tespit edilir. EMOT ve EMOT Plus Hastaneleri’nde tedavi, Omurga Sağlığı Merkezi‘nde bulunan beyin cerrahisi, ortopedi ve fizik tedavi uzmanlarının ortak görüşü ile belirlenir.

Bel fıtığı tanısını kesinleştirmek ve teşhisi için görüntüleme yöntemleri kullanılmaktadır. Disklerin yapısını anlayabilmek ve sinir köklerine olan baskısını net bir şekilde inceleyebilmek için Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRI), kemik yapısı hakkında bilgi sahibi olabilmek için Bilgisayarlı Tomografi (BT), omurgadaki yapısal problemleri anlamaya yardımcı olması için Röntgen, Sinir hasarlarını anlayabilmek için ise, Elektromiyografi (EMG) gibi görüntülenme yöntemleri ile detaylı bir tanı ve teşhis kullanılır.     

Bel Fıtığı Belirtileri Nelerdir?

Bel fıtığı belirtileri, fıtığın bulunduğu bölgeye, boyutuna ve bulunduğu bölgede yer alan dokulara yaptığı baskıya göre kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. Genellikle bel bölgesinde hissedilen ağrı, uyuşma, karıncalanma hissi, belde başlayıp bacaklara doğru yayılan ağrı hissi ve hareketlerden kısıtlanma ile kendisini gösterebilir. Bel fıtığı belirtilerinin hissedilmesiyle beraber bireyler günlük aktivitelerini gerçekleştirmekte zorlanabilir. 

Her beş kişiden dördü hayatının bir döneminde bel ağrısı çekmektedir. En yaygın bel fıtığı belirtileri ise; Bacaklarda ağrı: Kalça ortasından başlayan bacağa yayılan, aniden gelen, keskin şiddetli bir siyatik ağrısı. Bu ağrı, fıtığın sinirlere yaptığı bası nedeniyle olur. Ağrı, hapşırma, öksürme ve fazla oturma nedeniyle artar. Bir bacakta güçsüzlük, bazı hareketlerde felç, karıncalanma, batma, uyuşukluk İlerlemiş vakalarda idrar tutamama, gaita kontrol kaybı (altına kaçırma) diğer bulgulardır.

Bel ve Bacak Bölgesinde Hissedilen Ağrılar (Siyatik Ağrısı)

En sık görülen bel fıtığı belirtisidir ve yoğun olarak bel bölgesinde hissedilir. Bel ağrısı sıkışan sinir köküne bağlı olarak kalça bölgesinde hissedilebilir ve bacak bölgesine kadar yayılabilir. Ağır kaldırma, hareketsiz yaşam tarzı, ani ve bilinçsiz öne eğilme gibi hareketler ağrının şiddetini artırabilir. Şiddeti bel fıtığının derecesine bağlı olarak kişiden kişiye değişirken, halk arasında bu tip ağrılar siyatik olarak adlandırılmaktadır. 

Detaylı Gözlem: 

• Şiddeti yüksek ve ani başlayan ağrılar akut ağrı olarak değerlendirilir.
• Eğer ağrı sürekli olarak hissediliyorsa ancak şiddeti hafifse kronik ağrı olarak değerlendirilir.
• Hissedilen ağrı, spesifik hareketler sırasında ortaya çıkıyorsa pozisyona bağlı hareketler olarak değerlendirilebilir.  

Uyuşma ve Karıncalanma Belirtileri 

Bel fıtığı rahatsızlığı yaşayan kişiler zaman zaman vücutlarının belirli bölgelerinde uyuşma ve/veya karıncalanma hissi yaşadığını belirtmektedir. Bel bölgesinden başlayarak, ayak parmak uçlarına kadar hissedilebilir seviyede olan uyuşma ve karıncalanmalar, sinir köklerine bağlı olarak, fıtığın baskı yaptığı ve sinirlerin geçtiği yollara göre değişiklik gösterebilir. 

Detaylı Gözlem

• Ayak sırtında ve ayak baş parmakta görülen uyuşma hissi, L4-L5 düzeyindeki,
• Ayak tabanı ve ayak küçük parmaklarda görülen uyuşma hissi ise L5-S1 düzeyindeki fıtıklarda görülebilir.

Kas Gücünde Azalma Hissi ve Hareketlerin Kısıtlanması

Yürüme esnasında hissedilen denge kaybı, merdiven çıkarken yapılan harekette olduğu gibi ayak kaldırmada yaşanan zorluk, bacak bölgesinde hareket esnasında hissedilen ağırlık gibi şikayetler kas gücünde azalma hissine örnek gösterilebilir. Bu durumlar bel fıtığı vakalarında sinir köklerine baskı yapıldığında, kaslarda yaşanan güç kaybı nedeniyle ortaya çıkabilir. Kas gücünde azalma ve hareketlerin kısıtlanması belirtileri özellikle uzun süren ve tedavi edilmeyen bel fıtığı vakalarında görülmektedir. 

Detaylı Gözlem:

• Diz bükme ve kaldırma hareketinde yaşanan zorluklar ve diz çevresindeki kaslarda görülen zayıflık L4 sinirinde,
• Ayak baş parmağında hissedilen hareket güçlüğü ve ayak bileğinde hissedilen kas kaybı L5 sinirinde,  
• Ayak tabanında hissedilen güç kaybı ve buna bağlı görülen yürüyüş dengesizliği ise S1 sinirinde görülebilir.

Reflekslerde Hissedilen Azalma  

Bel fıtığı rahatsızlıklarında, hareket ve işlevlerde azalma sıklıkla rastlanan bir belirtidir. Sinir köklerine uygulanan uzun süreli baskılar zaman içerisinde reflekslerde azalmaya sebebiyet gösterebilir. Reflekslerde gözlemlenen azalma fıtığın derecesine göre değişiklik göstermektedir ve nörolojik muayene gerektirir. İleri seviyelerde ise yürüme, ayakta durma gibi motor becerilerde sorunlara yol açabiliyor iken, bununla birlikte denge problemlerine neden olabilir. 

Detaylı Gözlem

• Hasta oturur pozisyondayken dizine hafif bir vurma hareketi yapıldığında, bir refleks olarak dizin hafifçe yukarı doğru hareket etmesi beklenir. Ancak bel fıtığı yaşayan kişilerde, fıtığın seviyesine bağlı olarak bu refleks zayıflayabilir.

İdrar & Gaita Tutamama 

Kimi bel fıtığı vakalarında kauda ekuina adı verilen (omurilik kanalının alt kısmında yer alan bölgedir.) sinir demetinin sıkıştığı görülmektedir. Pelvik organlarının işlevini ve bacak hareketlerini kontrol eden sinirler, maruz aldıkları yoğun baskı ile işlev kaybına uğrayabilir. İdrar ve gaita tutamama belirtilerinin yanı sıra genital bölgede karıncalanma ve uyuşma hissedilmesine neden olabilir. Bel fıtığı belirtileri içinde karşılaşılan en ciddi komplikasyonlardan biridir. 

Detaylı Gözlem & Semptomlar

• Pelvik bölgesinde uyuşma
• Genital bölgede ve anüste yaşanan his kaybı
• İdrar yapılırken zorlanma 
• Ani idrar kaçırma ve mesanenin boşalamaması hissi
• Bağırsak kontrol kaybı 

Ağrının Hareket ile Azalması 

Bel fıtığı rahatsızlıklarında hareket esnasında yoğun ağrı hissedebildiği gibi, hareket ile azalan ağrılara da rastlanmaktadır. Bel fıtığı rahatsızlığı yaşayan hastalar özellikle sabah uyandıklarında bel bölgesinde gerginlik hissedebilirler. Bu his, gün içerisinde hareket ettikçe azalma gösterir. Bu nedenle uzun süre maruz kalınan hareketsizlik bel fıtığı rahatsızlıklarında ağrıya neden olabilir.

Bel Fıtığı Tedavisi Nasıl Olur?

Bel fıtığı tedavisinde, fıtığın şiddetine uygun şekilde bir tedavi uygulanır ve kişiye özel bir yaklaşım büyük önem taşımaktadır. Hastanın klinik durumu, semptomlarının günlük hayatına etkisi, hastalık geçmişi doktor tarafından detaylı bir şekilde değerlendirilir. Tanı ve teşhis sonrasında cerrahi olan ya da cerrahi olmayan tedavi yöntemleri değerlendirilir. Tedavi sonrasında ise, hastanın ağrı ve sızı hissetmeden ve omurga sağlığı açısıdan günlük yaşam kalitesini üst seviyede yaşayabilmesi hedeflenir. Bel fıtığı tedavisinde önem taşıyan noktalardan biri, hastanın tedavi sonrasında sağlığını uzun vadede koruyabilmesidir.  

Ameliyatsız Bel Fıtığı Tedavileri 

Hastada herhangi bir uyuşukluk, güç kaybı ve hareket kısıtlılığı yoksa bel fıtığı başlangıç safhasında demektir. Bu durumda doktorlar, bel ağrısı için ilaç tedavisi, yatarak dinlenme ve beli zorlayacak aktivitelerden kaçınmayı önerir. EMOT Plus Omurga Merkezi’nde, alanında uzman fizyoterapistler, fıtıklı bölgenin çevre yapılarını güçlendirecek fizik tedavi yöntemlerini uygular. Gerekli durumlarda, beslenme uzmanları, beden ağırlığı kontrolü için hastaya özel bir beslenme programı önerir. Uzmanların desteğiyle yaşam şeklinde değişiklik yapabilen hastalar genellikle cerrahi yöntemlere gerek kalmadan iyileşebilirler.

Omurgadaki duruşu düzeltmek, stabilitesini artırmak, güç kaybı saptanan kasların güçlendirilmesi gibi özel teknikler kullanılan fizik tedavi; kas gevşetici, antienflamatuar vb. ilaçlar ile sinir üzerindeki baskının azaltılmasını sağlayan ilaç tedavisi; uzmanlar tarafından kişiye özel belirlenen özel egzersiz programları ameliyatsız bel fıtığı tedavilerine örnek olarak gösterilebilmektedir. Böylece bel fıtığı şikayeti bulunan hastada bel çevresindeki kasların güçlendirilerek ağrıların azalması ve fıtığın ilerlemesi önlenebilir. 

Bel Fıtığı Ameliyatı 

İlaç tedavisiyle birlikte, fizik tedavi egzersizlerine ve uygulamalarına rağmen ağrılar azalmıyorsa, artan şiddette ağrı varsa, bacakta ve ayakta güç ve his kaybı yaşanıyorsa idrar veya gaita kaçırma varsa cerrahi yöntemlere geçilmesi önerilir. İdrar kaçırma veya bağırsakları kontrol etmekte zorluk yaşanıyorsa acil müdahale gerekebilmektedir. Yine aynı şekilde bacaklarda hissedilen güçsüzlük, reflekslerde azalma hissi ve sinirlerde hasar tespiti var ise, bel fıtığı ameliyatı önerilebilir. 

Kapalı Bel Fıtık Ameliyatı

Unilateral Biportal Endoskopik Diskektomi (UBE) Yönteminde, cerrahlar fıtıklı bölgeye kapalı olarak yaklaşık 3 milimetrelik iki delikten yüksek çözünürlüklü endoskop ve mikro aletler kullanılarak girer ve fıtıklaşmış disk dokusunu çıkarır. Böylece sinir dokusunun üzerindeki baskı giderilir. Görüntü kalitesinin çok iyi olması, kanama miktarının çok az olması, ameliyat sonrası bel ağrısının neredeyse hiç görülmemesi ve hastaların günlük hayatlarına oldukça kısa sürede dönebilmesi özellikleri ile minimal invaziv bir yöntem olan UBE, mikrodiskektomiye göre oldukça avantajlı konumdadır. EMOT Hastaneleri’nde de bel fıtığı hastalarının hemen hemen tamamı bu yöntemle ameliyat edilmektedir.

Bel Fıtığı Ameliyatı Sonrası Süreç Nasıldır?

Tıp alanındaki sektörel gelişmeler ve teknolojik ilerlemeler sayesinde iyileşme süreçleri de oldukça kısalmıştır. Modern cerrahi teknikler sayesinde operasyon sonrasında oluşabilecek ve riskli görülen komplikasyonlar yüksek oranda azalmaya devam etmektedir. 

Bel fıtığı ameliyatı sonrasında, hastanın hızlı şekilde iyileşebilmesi için doktorunun belirlediği süre içerisinde dinlenmesi önerilir. Bununla birlikte operasyon sonrasında ağrı yaratabilecek fiziksel aktivitelerden kaçınılması önemlidir. İyileşme süreci sonrasında ise, belirlenen fizyoterapi programları ile bel bölgesinde yer alan kasların güçlendirilmesi ve hastanın günlük yaşam kalitesine geri dönmesi planlanmaktadır.