Bel Kayması

Sağlıklı bir omurga, günlük yaşam aktivitelerini doğrudan etkilediği için, kişinin yaşam kalitesini artırmaktadır. Omurga sağlığını olumsuz etkileyebilecek olan omurga rahatsızlıkları ise, bel, boyun ve sırt bölgesinde ağrılara neden olur, hareket kısıtlılığı yaratır. Bunun sonucunda bireylerin günlük aktivitelerinin kalitesi düşer. Bel kayması, bu rahatsızlıklardan biridir. Omurga dengesinde bozulmalara yol açarak hem fiziksel hem de ilerleyen aşamalarda nörolojik problemlere neden olabilir. Bel kayması nedir, bel kayması neden olur, tedavisi nasıldır vb. sorularınızın cevapları için, makalenin devamını okuyabilirsiniz.  

Bel Kayması Nedir?

Omurga, normalde bir düzen içinde, üst üste dizili olan omur kemiklerinden oluşur. Omurlar, aralarında bulunan eklem ve bağ dokuları ile birbirlerine bağlıdır. Her omurun arasında bulunan dokuların ön kısımda olanlara disk, arka kısımda bulunanlara ise faset eklem denir. Omuriliği de koruyan bu bağ yapısı sayesinde insanlar ayakta dengede durabilirler. Spondilolistezis ya da daha çok bilinen adıyla bel kayması, çeşitli nedenlerle bel bölgesindeki omurlardan birinin öne doğru hareket ederek yer değiştirmesi ve omur dizilimindeki düzeni bozması olarak tanımlanır. Kayma nedeniyle omurganın içinden geçen omurilik sıkışır ve sinir kökünde bası meydana gelir. Sonuç olarak kişide bel ve kalçada ağrı, bacaklarda kramp gibi bel kayması belirtileri görülür.

Bel Kayması Neden Olur?

Bel kayması farklı nedenler ile oluşabilir. Aynı zamanda birden fazla faktörün bir araya gelmesi de bel kaymasına neden olabilmektedir. Bel kayması nedenleri arasında en yaygın görülen belirti yaşlılığa bağlı olarak gelişen omurga arasında yer alan disklerin aşınması sorunudur. Disklerde meydana gelen aşınma sonucunda omurlar birbirine destek sağlamakta zorlanarak kayma riskini artırabilir.  

Genetik yatkınlıklar, belirgin nedenler arasında gösterilebilir. Aile geçmişinde yer alan omurga rahatsızlıkları, kişinin bel kayması riskine daha yatkın olabileceğinin bir habercisi niteliğindedir.  Bununla birlikte travmalar, omurgayı zorlayarak bel kaymasına neden olabilmektedir. Osteoporoz yani, kemik erimesi omurgada güçsüzlük yarattığı için, olası nedenler arasında yer almaktadır. 

Bel omurlarının spor yaparken kapasitesinden daha fazla zorlandığı durumlar bel kaymasına yol açabilir. Özellikle halter, jimnastik ve futbol gibi sporlarda sıklıkla karşılaşılabilmektedir. Bununla birlikte beden gücü gerektiren işlerde çalışan kişilerde kontrolsüz ağırlık kaldırma ve bu durumun tekrar etmesi hasara neden olabilmektedir.    

Bel Kayması Tanı ve Teşhisi

Bel kayması tanısı için öncelikle doktor, hastanın genel sağlık durumu ve hastanın şikayetleri hakkında detaylı bilgi alır. Fiziksel muayene sırasında ise, şikayetler ayrıntılı bir şekilde değerlendirilir. Fiziksel muayene sonrasında ise, doğru teşhis için görüntüleme yöntemleri kullanılır. Böylece bel kaymasının omurga üzerinde yarattığı negatif etkinın anlaşılması ve derecesi belirlenir. Röntgen, MRI (manyetik rezonans görüntüleme), BT (bilgisayarlı tomografi) gibi teknikler arasından doktorun uygun bulduğu görüntüleme yöntemi seçilir. Bel kaymasının teşhisi sırasında kişinin sahip olduğu ancak fark etmediği örneğin, sinir sıkışması gibi rahatsızlıklarda ortaya çıkabilmektedir.    

EMOT Plus Omurga Sağlığı Merkezi’nde, araştırmaları inceleyerek tanı koyma ve tedavi yöntemi belirleme işi, beyin cerrahisi, ortopedi ve fizik tedavi uzmanlarının ortak görüşü ile belirlenir.

Bel Kayması Belirtileri

Bel kayması belirtileri kişinin yaşına, sağlık geçmişine, genetik yatkınlıklarına ve kaymanın şiddetine göre değişilik göstermektedir.  Kaymanın derecesi hafif ise eğer, belirtiler şiddetli bir şekilde ortaya çıkmayabilir ancak kaymanın derecesi yüksek ise, belirtiler kendisini hissettirir hale gelebilir. 

Bel ağrısı, en sık rastlanan belirtiler arasındadır. Kendisini boyun ve sırt bölgesine yayılara hissettirebilir. Hareketlilik anında şiddeti artan ağrı, dinlenme esnasında hafifleyebilmektedir. Eğer kayma, omurgada sinirlere bası yapılmasına neden oluyorsa ağrı bacaklara yayılabilir. Aynı zamanda karıncalanma ve uyuşma gibi belirtilere neden olabilir. 

İlerleyen vakalarda bacaklarda güçsüzlük hissedilebilir, güçsüzlük ile beraber denge kurmakta zorluk yaşanabilir. Bel kayması rahatsızlıklarında kişi uzun süre ayakta durmakta zorluk yaşar ve yürüme gibi hareketlilikler esnasında ağrı hisseder. Bu durum, bireylerin yaşam kalitelerini negatif etkileyen durumlar arasında yer almaktadır.    

Omurga rahatsızlıklarının tedavi süreci için erken teşhis büyük önem taşımaktadır. Cerrahi olmayan tedavi yöntemleri erken teşhis ile mümkün olmakta ve iyileşme süreci de o oranda kısalmaktadır. Bu nedenle şüphelenilen semptomlar karşısında hekime başvurmak önem taşımaktadır. 

Bel Kayması Türleri Nelerdir? 

Bel kayması, kaymanın derecesine ve kaymaya sebep olan neden göre farklı türlere ayrılmaktadır. En genel tanımıyla yaşlanmaya bağlı olarak yaşanan nedenler dejeneratif spondilolistezi olarak adlandırılırken, doğuştan gelen anomaliler doğumsal spondilolistezis olarak geçmektedir. Genellikle sporcularda rastlanan ve omurga stresine bağlı olarak gelişen türü ise istmik spondilolistezisdir.  

Spondilolizise Bağlı Bel Kayması:

İnsanların yaklaşık olarak %5’inde, çoğunlukla alt omurga ve kuyruk kemiği(sakrum) arasında görülen gelişimsel bir çatlak vardır. Bu çatlak bir stres kırığı olarak oluşur. Nedeni tam olarak bilinememektedir. Belin sabit kuvvetlerle etkilenmesi nedeniyle normal kırıklar gibi iyileşemez. Bu kırıklar spondilolizis olarak tanımlanır. Bu haliyle basit bir çatlak olarak ciddi bir sorun yaratmaz. Fakat spondilolizisi olan hastaların %30’unda, çatlamış olan omur, alttaki omurun üzerinden öne doğru kayar ve spondilolistezise, başka bir deyişle bel kaymasına neden olur. Belirli spor dallarına yönelmiş olan ergenlerde (jimnastik, dalış, güreş, halter ve futbol) bel ağrısının yaygın bir nedenidir.

Dejeneratif Bel Kayması:

İnsanlar yaş aldıkça, omurga ve çevresindeki bağ dokularında yıpranma meydana gelir. Bu yıpranma nedeniyle de bel kayması oluşabilmektedir. Genellikle 40 yaş üstündeki kişilerde görülen bu rahatsızlık dejeneratif spondilolistezis olarak tanımlanır. Bu tip bel kaymalarına çoğunlukla dar kanal da eşlik eder.

Travmatik Bel Kayması:

Kazalar sonucu akut olarak görülen travmatik spondilolisteziste omurlar arasındaki disk yapısının bozulması ve işlevini yerine getiremez hale gelmesiyle oluşur. Daha az görülen bir neden de faset eklemin parçalanmasıdır. Travmanın olduğu bölgede ağrı, ayakta dururken ve hareket ederken artar. Bu ağrının şiddeti ve diğer nörolojik semptomlar farklılık gösterir.

Bel Kayması Tedavisi

Bel kayması tanısı alan kişilerde ağrının şiddeti ve omurganın durumu tedavi yönteminin belirlenmesinde en önemli etkendir. Hafif dereceli kaymalarda, doktorunuz genellikle günlük yaşam aktivitelerinizi kısıtlamanızı ve dinlenmenizi önerir. Bununla birlikte, ağrı kesici ve antienflamatuar ilaçlar ve geçici korse kullanımını da önerdiği olur. Sinir sıkışması varsa, epidural veya transforaminal enjeksiyonları tedaviye ekler. İhtiyaca göre, fizik tedavi uzmanınız bel kaslarınızı güçlendirmek için özel bir program hazırlar.

Bel Kayması Ameliyatı

Ergenlik döneminde yaşanan spondilolizise bağlı bel kaymasında, ağrı kişinin aktivitelerini kısıtlıyorsa cerrahi yöntem gereklidir. En yaygın yöntem, kırıkların kaynatılması (füzyon), taze kemik greftleri le desteklenerek vida ya da çengellerle sabitlenmesidir. EMOT uzmanlarının deneyimi ve ekip çalışması ile gerçekleştirdikleri bu cerrahi operasyonda kişi günlük yaşamına kısa sürede dönmektedir.

İleri yaşlarda oluşan dejeneratif bel kaymasında, eğer ilaç tedavisi etkili olmuyor ve sinir basısı nedeniyle, yürümede güçlük gibi bulgular söz konusu ise cerrahi tedavi gerekebilir. Cerrahi tedavide, kaymanın olduğu bölgedeki sıkışan sinirler serbestleştirilir, omurlar birbirine sabitlenir. Böylece kayma ilerleyemez.

Ameliyat sonrası fizik tedavi ve rehabilitasyon programı ile kişinin iyileşme süreci desteklenir. EMOT fizik tedavi uzmanları ve fizyoterapistleri ameliyat sonrasında hastayla birebir ilgilenerek, kişinin günlük aktivitelerinde güçlenmesi için destekçi olur.

Bel Kayması Ameliyatı Sonrası

Bel kayması ameliyatı sonrasındaki iyileşme süreci büyük önem taşımaktadır ve dikkatli bir şekilde yönetilmelidir. Hekimin yönlendirmesi ile düzenli aralıklarla kontrole gelinmesi ve yine hekim yönlendirmesi ise ameliyat sonrasında yapılması gerekenler ve yapılmaması gerekenlere disiplinli bir şekilde uyulması beklenir. 

Fizik tedavi ve rehabilitasyon sürecinin başlaması, hızlı ve sağlıklı bir iyileşme süreci için önerilmektedir. Aynı zamanda kasların yeniden güçlenmesi ve hareket kabiliyetinin kazanılması açısından gereklidir. Kişiden, omurga sağlığını korumak için önerilen egzersiz programlarına sadık kalmaları beklenir. Doğru duruş pozisyonşarının benimsenmesi ise, günlük hayata hızlıca adapte olunmasını ve omurga sağlığının korunması açsından önemlidir.