Bel ağrılarının tedavisinde hasta eğitimi, uzun süreli istirahatlerden kaçınma, uygun ergonomik faktörlerin sağlanması, stres yönetimi, uyku düzeni önemlidir. Lumbago, arkada, bel seviyesinde, son kaburgalar ile kalçaların başlangıcı arasında lokalize bir ağrıyı tarifler. Bel ağrısı gibi mekanik ağrıların temelinde kas-iskelet sisteminde yani omurlarda veya omurlar arası disklerde veya kaslarda ve bağlarda hasar vardır. Ağrı, omurların artrozundan veya kendini zorlarken, bir bağda bir yaralanma veya kas aşırı yüklenmesinden kaynaklanabilir. Bel ağrısı basit belin aşırı yüklenmesinden kaynaklanıyorsa, örneğin hareket sırasındaki yorucu hareketlerden kaynaklanıyorsa ve sadece birkaç gün sürüyorsa, endişelenmenize gerek yoktur.
Ancak ağrı devam ediyorsa veya tekrarlıyorsa doktora başvurulmalıdır.
Bu sorunlarla esas olarak ilgilenen uzman doktor fizik tedavi uzmanıdır, ancak bozukluğun tipine bağlı olarak, örneğin ameliyat gerektiğinde bir ortopedist ve bir beyin cerrahının katılımıyla multidisipliner bir yaklaşım uygun olabilir. Bu tip durumlar vakaların %10-15’inde görülür.
Bel ağrısı nedir?
Bel ağrısı yaygın olarak rastlanan bir rahatsızlıktır ve ağrı omurganın alt kısmından başlar. Bel ağrısı yaşayan kişinin, ağrının şiddetine göre, hareket kabiliyeti etkilenebilir ve yaşam kalitesini düşürebilir. Her yaştan bireyde kendini gösterebilen ağrı, kişinin yaşam biçimine, çalışma koşullarına ve günlük hayatındaki hareketliliğe göre değişebilir.
Bel ağrısı tedavisi kişiden kişiye değişiklik göstermektedir. Kas kaybı, hareketsiz yaşam stili, ağır kaldırma, doğuştan gelen anomaliler, spor sonrası yaşanabilecek kas gerilmesi örneklerinde olduğu gibi, nedenleri kişiye ve duruma bağlı olarak çeşitlilik göstermektedir. Tedavi sürecinde ise, bir uzman tarafından öncelikle ağrının nedeni belirlenir ve istenen tetkiklerden sonra tedavi sürecine başlanır.
Bel ağrısı neden olur?
Bel ağrısını ortaya çıkarabilecek birçok neden bulunmaktadır. Bu nedenler kişinin fizyolojik yapısına, genetik yatkınlığına ve hastalık geçmişine göre değişiklik göstermektedir.
Yumuşak doku gerilemeleri: Ağır yük taşıma ya da ani yapılan bir hareket sonrası ortaya çıkabilen yumuşak doku zedelenmeleri en sık görülen bel ağrıları arasında yer almaktadır. Günlük hayatımızda sıklıkla tekrarladığımız eğilme, dönme hatta öksürme gibi hareketler dokularda zedelenmeye yol açabilmektedir.
Kırıklar: Araba kazaları, yüksekten atlamalar, düşmeler gibi yüksek enerjili travmalar sonrasında omurgada kırıklar oluşabilir. Bu durum özellikle ileri yaşlarda olan insanlarda daha sık görülebilir. Omurgada yer alan kırıklar bel ağrısına yol açmaktadır.
Bel bölgesinde kireçlenme: Yaşın ilerlemesiyle birlikte omurgada yer alan diskler yıpranmaya başlar. Kıkırdakların aşınması ve dokuların zayıflamasıyla beraber bel bölgesinde kireçlenme başlar. Kireçlenme, bel ağrısına ve hareketlerde zorlanmaya yol açmaktadır.
Disk problemleri: Disklerde yaşanan yırtıklar, aşınmalar ve yıpranmalar bel bölgesinde yaşanabilecek rahatsızlıklara ve ağrılara neden olmaktadır. Disk dokusunun fıtıklaşması ise, sinirlere baskı yapmaktadır. Bu baskı sonucunda ağrı ve uyuşma görülebilmektedir.
Bel kayması: Belde yer alan omurlardan birinin diğer omur üzerine gelerek yer değiştirmesidir. Bel kaymasının yarattığı ağrı kendisini yalnızca bel bölgesinde değil aynı zamanda bacak bölgesinde de hissettirir.
Bel ağrısı nasıl teşhis edilir?
Bel ağrısı hastanın durumuna göre farklı nedenlerle karşımıza çıkabilir. Bu nedenle kişiye özel bir tanı ve teşhis koyabilmek için detaylı bir inceleme gerektirir. Öncelikle hekim tarafından hastanın şikayetleri dinlenir ve tıbbı öyküsü alınır. Kapsamlı bir anamnez süreci sırasında ağrının şiddeti, yayıldığı bölge ve süresi gibi bilgiler detaylı şekilde değerlendirilir.
Çoğu bel ağrısı fiziki muayene sırasında ortaya çıkmaktadır. Alanında uzman doktorlar bel ağrısının kaynağını belirlemek, sinir sıkışmalarını anlamak, refleksleri kontrol etmek ve kas spazmlarını değerlendirebilmek için çeşitli testler uygulayabilir. Böylece, hareket kısıtlılığı, kas kaybı ve sinir fonksiyonları kontrol edilir.
Fiziki muayenenin yetmediği durumlarda görüntüleme yöntemleri kullanılır. Omurga yapısını detaylı bir şekilde inceleyebilmek için, MRI (manyetik rezonans görüntüleme) ve röntgen, BT(bilgisayarlı tomografi) gibi yöntemler kullanılır. Gerekli durumlarda laboratuvar testlerine de başvurulabilir.
Bel ağrısı nasıl geçer?
Bel ağrısında erken müdahale, doğru teşhis ve etkili tedavi yöntemleri, kişinin günlük yaşantısına kaliteli şekilde devam edebilmesi için büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle bel ağrısı hissedildiğinde mutlaka doktora başvurulmalıdır. Bununla birlikte, hafif hissedilen ve kalıcı olmayan bel ağrılarını gidermek için;
Dinlenmek ve Ergonomik Duruşları Benimsemek: Yoğun ve hareketli geçen bir dönem sonrasında vücut kendisini yorgun hissedebilir ve bel ağrısı oluşabilir, bu nedenle vücudunuzu dinlendirmeyi unutmayın! Bununla birlikte günlük hayatımızın içine yerleşmiş duruş bozuklukları bel ağrısına neden olacak ve günlük yaşam kalitenizi bozacaktır. Bu tarz ağrıların önüne geçebilmek için, doğru duruş pozisyonları ile ağrılarınızı önleyebilirsiniz.
Doğru Yatak Seçimi: Vücudunuza uygun olmayan bir yatak seçimi bel ağrısına neden olabilir. Doğru yatak ve doğru yastık tercihleri ile bel ağrılarınızı geçirebilirsiniz.
Spor Alışkanlığı: Hareketsizlik bel ağrılarının başlıca sebeplerinden biri olarak görülmektedir. Rutin hayatın içinde yer alan spor alışkanlığı hem gelecekte olabilecek bel ağrılarının önüne geçer hem de gün içinde oluşabilecek bel ağrılarını önler.
Sağlıklı Beslenme ve Düzenli Uyku: Sağlıklı beslenerek kilo kontrolü sağlayabilirsiniz. İdeal kilonuzda olmak, vücudunuzun omurgaya yaptığı baskıyı azaltacak ve bel ağrısını önleyecektir. Uykunuzun düzenli olması ise vücut direncinizi artıracağı için, dayanıklılık kazandıracaktır.
Uygun Ayakkabı Seçimi: Ayak yapınızı destekleyen ve omurganıza ek bir yük vermeyen ayakkabı tercihleri bel ağrılarınızın olmasını önleyecektir.
Bel Ağrısı Tedavi Yöntemleri Nelerdir?
Bel ağrısı tedavi yöntemleri cerrahi müdahaleler ve cerrahi olmayan yaklaşımlar olarak iki ana grupta ele alınır. Hastanın yaşı, tıbbı geçmişi, ağrının durumu, ağrının şiddeti ve hastanın genel sağlık durumu ele alınarak teşhisi uygulanacak olan tedavi yöntemi doktor tarafından belirlenir.
Bel Ağrısında Cerrahi Olmayan Tedavi Yöntemleri
Bel ağrısına neden olan rahatsızların çoğu ameliyatsız yöntemler ile tedavi edilebilmektedir. Fizik Tedavi ve rehabilitasyon, enjeksiyon gibi tedavi yöntemleri uygulanarak kişi tedavi edilebilir. Kaslarda hissedilen güçsüzlükler, esnekliğin azalması, duruş bozuklukları ve hareketsiz yaşam tarzının getirdiği negatif etkiler bel ağrısına neden olmaktadır.
Fizik tedavi ve rehabilitasyon sırasında uygulanan özel egzersiz programları ile hastanın ağrıları azalır, fonksiyonel kapasitesi artar ve günlük hayatına sağlıklı bir şekilde kavuşur. Kas spazmlarının hafifletilmesi, sinir ağrılarının yönetilmesi, ağrının hafifletilmesi ve eğer varsa iltihaplanmanın azaltılması için ilaç tedavisi önerilebilmektedir.
Ameliyatla Bel Ağrısı Tedavisi
Cerrahi olmayan yöntemlerin etkili olmadığı noktada tercih edilen cerrahi müdahale kararı hastanın durumu detaylı bir şekilde incelendikten sonra alanında uzman doktorlar tarafından alınmaktadır.
Mikrodiskektomi: Boyun omurları, sırt omurları ve bel omurları arasında diskler yer almaktadır. Mikrodiskektomi bu omurlar arasındaki disklerin fıtıklaşması sonrasında gerçekleştirilen ameliyat yönteminin adıdır.
Füzyon ameliyatı: Füzyon kelimesi kaynaştırma anlamına gelmektedir. Doğal formunu veya yerini kaybetmiş olan iki veya daha fazla omur kemiğini birbirine kaynaştıran cerrahi bir yöntemdir.
Yapay disk yerleştirme: Omurganın hareketini sağlayan ve esneklik veren yapılar omurlar arasında yer alan disklerdir. İşlevini yerine getiremeyen hasarlı diskler yerine yapay disk yerleştirilerek hastanın sağlığına kavuşması hedeflenir.
Bel ağrısı şikayeti ile gelen hastalar öncelikle cerrahi olmayan tedavi yöntemleri ile değerlendirilir ancak bunun mümkün olmadığı durumlarda cerrahi müdahalelere yönelinir. Operasyon sonrasında ise hastanın günlük hayatına hızlıca dönebilmesi için, fizik tedavi yöntemleri tavsiye edilir.