Spinal Stenoz (Dar Kanal)

Spinal Stenoz, bir başka adıyla dar kanal, omurilik kanalının daralarak omurilik ve sinirlere bası yapması olarak tanımlanır. Kanal genişliğinin normal derecesi 17-18 milimetredir. 10 milimetrenin altında olan kanallara dar kanal yani Spinal Stenoz denmektedir.  Belirtiler darlığın konumuna ve hangi sinirlerin etkilendiğine bağlı olarak değişir. 

Belirtiler hafifse, doktorunuz düzenli takip randevuları ile durumunuzu izler. Evde uygulayabilmeniz için bazı kişisel bakım ipuçları verir. Bunlar yardımcı olmazsa, ilaç veya fizik tedavi uygulamaları önerir. Ameliyatsız tedavi süreci ile iyileşme görülmezse, cerrahi tedavi gündeme gelir.

Omurilik darlığı, omurga içindeki boşlukların daralmasıdır, bu da sonunda omurilik ve ya sinir kökleri üzerinde baskıya neden olur. Spinal stenozun semptomları kişiden kişiye büyük ölçüde değişir ve semptom olmamasından sırt veya boyunda ağrı ve kollarda ve/veya bacaklarda uyuşma, karıncalanma ve güçsüzlük arasında değişir.

EMOT Omurga Sağlığı Merkezi’nde deneyimli cerrahlar, omurilik kanalındaki boşluğu artırmak, omurilik ve sinirler üzerindeki basıyı hafifletmek amacıyla en uygun cerrahi yöntemi belirler ve uygular.

Kanal Daralması (Spinal Stenoz) neden olur?

Omurga, bağ dokusu, eklem ve disklerle birbirine bağlı omurlardan oluşur. Bu yapının çerçevelediği kanala ise omurilik kanalı (spinal kanal) denir. Bu kanaldan omurilik ve sinirler geçer. İlerleyen yaşlarda, diskler süngerimsi yapılarını kaybederek daha az su içerir, eklemlerdeki kıkırdak doku kaybolur. Sonuç olarak disklerin yüksekliği azalır ve sertleşir. Bu haliyle diskler spinal kanala doğru bombeleşir ve kanaldaki boşluk azalır. Ayrıca, vücut tarafından omurga hareketini kısıtlamak amacı ile oluşturulan osteofit adlı kemik çıkıntılar da sinirleri sıkıştırır. Tüm bu değişiklikler sonucu omurilik kanalı daralır.

Dar kanal ileri yaşlarda daha sık görülmektedir. Bunun en temel sebebi yaşın ilerlemesiyle beraber oluşan ve omurgamızı hareket ettirmemizi sağlayan omurlarda oluşan kireçlenmelerdir. Kireçlenme sebebiyle daralan kanal sinirlere bası yaparak bel ve bacak bölgesinde ağrı oluşturur. Ağrılar yürüme aktivitesi ile beraber daha hissedilir hale gelebilir.  

Kanal Daralması (Spinal Stenoz) Belirtileri Nelerdir?

Omur kanalında yer alan sinir köklerinin geçtiği açıklıklar kireçlenme ve benzeri nedenlerle daralabilir. Bu daralma sonucunda sinirler üzerinde baskı oluşur ve spinal stenoz meydana gelir. Belirtileri ise kişinin yaşına, genel sağlık durumuna, hastalık geçmişine, genetik yatkınlıklarına ve hissettiği ağrının şiddetine göre değişiklik göstermektedir. 

Kanal daralması belirtileri, belirtilerin benzerliği nedeniyle bir başka omurga rahatsızlığı olan bel fıtığı ile karışabilmektedir. Bununla beraber herhangi belirti hissetmeksizin, spinal stenoz hastalığına sahip olan vakalarla da karşılaşılmaktadır. Belirtileri ise genellikle aşağıdaki gibidir: 

Servikal Dar Kanal (Servikal Stenoz) 

• El, kol, ayak veya bacakta uyuşma veya karıncalanma 
• El, kol, ayak veya bacakta güçsüzlük 
• Ellerde ince beceri gerektiren hareketlerde bozukluk (düğme ilikleme, kaşık tutma) 
• Yürüme ve denge sorunları 
• Boyun ağrısı 
• Şiddetli vakalarda, bağırsak ve ya mesane fonksiyonlarında işlevsizlik görülür. 

Lomber Dar Kanal (Lomber Stenoz) 

• Ayak veya bacakta uyuşma veya karıncalanma 
• Ayak veya bacakta zayıflık 
• Uzun süre ayakta dururken veya yürürken bir ya da iki bacakta ağrı, kramp.
• Genellikle öne eğildiğinizde ve ya oturduğunuzda hafifleyen sırt ağrısı

Omurga rahatsızlıklarında, hastalığın ilerlememesi ve cerrahi olmayan yöntemlerle tedavi edilebilir bir aşamada olması açısından erken teşhis büyük önem taşımaktadır. Erken teşhis hem hastalığın ilerlemesini önler hem de oluşabilecek diğer omurga hastalıklarının önüne geçerek omurga sağlığının uzun seneler boyunca korunmasına yardımcı olur.

Kanal Daralması (Spinal Stenoz) Teşhisi

Dar kanal yani spinal stenoz teşhisi için öncelikle hastanın sağlık geçmişi, genetik yatkınlıkları, mevcut sağlık durumu dinlenerek anamnez süreci başlatılır. Hekim, hastanın şikayetlerini dinleyerek ve belirtilerin ne zaman başladığı, ağrının ne zaman şiddetlendiğini ve günlük hayatına olan yansımalarını anlamak için sorular ile yönlendirmeler yaparak, belirtileri değerlendirir. Ancak tam teşhis koymak için, anamnez süreci yeterli değildir. 

Omurga bölgesine yansıyan hassasiyeti, kaslardaki spazmı ve güçsüzlüğü, eğer varsa hareket kısıtlılığının değerlendirilmesi için fiziki muayeneye geçilir. Omurga bölgesindeki sinirlerin nasıl etkilendiğini anlamak için ise duyusal fonksiyonların ve reflekslerin kontrol edilmesi gerekebilir. Eğer hekim gerek duyarsa, bel ve boyun bölgesindeki sinir sıkışmalarını daha iyi değerlendirebilmek için, yürüme analizi yapabilir ya da sinir sıkışmasını anlamaya yönelik özel testler talep edebilir.    

Fiziki muayene bulguları sırasında teşhis için görüntüleme yöntemlerine yönelinir. En sık kullanılan görüntüleme yöntemlerinden biri olan MR yani manyetik rezonans ile sinir köklerine baskı yapan yapısal sorunlar anlaşılabilir. Kemik yapılarının detaylı şekilde incelenmesi için bilgisayarlı tomografi tercih edilebilir. Görüntüleme yöntemlerinin kullanılmasındaki amaç, dar kanalın hangi bölgede olduğunu anlayarak daha etkili bir tedavi yöntemi sunabilmektir.

Kanal Daralması (Spinal Stenoz) Tedavisi

Tedavi, darlığın konumuna ve belirtilerin ciddiyetine bağlıdır. Belirtiler hafifse veya herhangi bir şey yaşamıyorsanız, doktorunuz düzenli takip randevuları ile durumunuzu izleyebilir. Evde uygulayabilmeniz için bazı kişisel bakım ipuçları verebilir. Bunlar yardımcı olmazsa, ilaç veya fizik tedavi önerebilir. Bu tedavi süreci ile iyileşme görülmezse, cerrahi tedavi gündeme gelir. Tanı ve tedavi yöntemleri, EMOT Omurga Sağlığı Merkezi’nde bulunan beyin cerrahisi, ortopedi ve fizik tedavi uzmanlarının ortak görüşü ile belirlenir.

Tedaviyi belirleyen önemli etmenlerden biri stenozun yeri ve derecesidir. Örneğin, hastanın şikayetleri hafif ise ve spinal stenoz henüz başlangıç seviyesindeyse, cerrahi olmayan tedavi yöntemlerinden biri olan fizik tedavi ve rehabilitasyon önerilebilir. Kimi durumlarda kanal darlığı sinir köklerinde şişliğe ve deformasyona neden olabilir.  Stenozun oluştuğu bölgeye uygulanan kortikosteroid yani steroid ilacı bölgedeki iltihabın ve ağrının azalmasını sağlar.  

Kanal Daralması (Spinal Stenoz) Ameliyatı

Halk arasında kanal daralması olarak aktarılan spinal stenoz ameliyatı, omurga kanalındaki daralma sebebiyle sinir kökleri ve omurilik üzerinde oluşan baskının azalmasını hedefleyen cerrahi bir işlemdir. Cerrahi olmayan tedavi yöntemlerini fizik tedavi ve rehabilitasyon ve ilaç kullanımı gibi konservatif tedavilerin fayda sağlayamayacağı durumlarda önerilir.  

Kanal daralması operasyonlarında öncelikle deformasyonun olduğu bölge (bel, boyun yada sırt) tespit edilir. Eğer darlık boyun bölgesindeyse ve arka taraftan bası uyguluyorsa cerrahi müdahalenin arka tarafta gerçekleşmesi beklenir. Eğer bası boynun ön tarafından geliyorsa, operasyonun boynun ön tarafında olması tercih edilmelidir.   

Cerrahi, genellikle genel anestezi altında gerçekleştirilir ve açık cerrahi ya da minimal invaziv yöntemlerle yapılabilir. Minimal invaziv cerrahi, daha küçük kesilerle gerçekleştirildiği için iyileşme süresi genellikle daha hızlıdır. Ancak her hastanın durumu farklı olduğu için cerrahi yönteme, daralmanın yeri, şiddeti ve hastanın genel sağlık durumu değerlendirilerek karar verilir. Başarılı bir ameliyat sonrasında hastalar, sinir sıkışması belirtilerinde belirgin bir iyileşme ve günlük aktivitelerini daha rahat yapabilme avantajı elde eder.